1-15 ARALIK 2025

Detaylar

• Alman sanayisi, yine ara mal temininde yaşanan sıkıntılarla karşı karşıya. IFO Enstitüsü'nün son anketine göre, katılımcı şirketlerin %11,2’si gerekli malzemeleri temin etmekte zorlanıyor. Ekim ayında bu oran %5,5 seviyesindeydi. IFO Anketleri Direktörü Klaus Wohlrabe, “Yarı iletken eksikliği, endüstrinin zor durumunu daha da kötüleştiriyor” dedi. Otomotiv sektöründe ara mal sıkıntısı %27,6’ya yükseldi, elektronik ve optik ürün üreticilerinde ise bu oran %17,5’e çıktı. Elektrikli ekipman üreticileri ve makine imalatı sektörleri de benzer sorunlarla karşılaşıyor.

• Rusya-Ukrayna Savaşı'nın dördüncü yılına yaklaşırken, Batı yaptırımları Moskova'yı Güneydoğu Asya'ya yöneltti. 2020-2024 arasında Rusya-ASEAN ticareti 19,8 milyar dolardan 25,4 milyar dolara yükseldi. ASEAN, Rus mineral yakıtları ve metallerine olan talebi artırırken, Rusya da elektronik ve endüstriyel bileşenleri ASEAN’dan tedarik etti. Enerji ithalatı iki katına çıkarak 11,63 milyar dolara ulaştı ve Singapur, bölgenin en büyük alıcısı oldu. Moskova, Endonezya, Myanmar ve Vietnam ile enerji iş birliğini genişletti. Ancak savunma ihracatı azaldı; Çin, Japonya ve Hindistan’ın rekabeti, Güneydoğu Asya'nın savunma tedarikini çeşitlendirmesine yol açtı. 2022 sonrası yaptırımlar, Rusya’yı bölgeye daha fazla yönlendirdi.

• ABD’nin, Karayipler'deki askerî varlığını artırması, Trump’ın Maduro’ya istifa baskısında elini güçlendirdi. Uçak gemileri, muhripler, amfibi birlikler ve özel operasyon unsurları bölgeye sevk edildi. Hukuk uzmanları, bu operasyonların hukukla savaş arasındaki sınırları bulanıklaştırdığını belirtti. ABD'nin askeri yığınağının amacı, Venezuela rejimini savaşmadan istifaya zorlamaktı. Ancak, mevcut kuvvetlerin bir saldırıya yeterli, ama işgal için yetersiz olduğu vurgulandı. Maduro’nun devrilmesinin insani krizi derinleştireceği düşünülüyordu. Bölgeye bir uçak gemisi ve birkaç savaş gemisi konuşlandırıldı, ayrıca ABD'nin Porto Riko ve ABD Virjin Adaları’ndaki üsleri güçlendirildi.

• FAO’nun verilerine göre, kasım ayında küresel gıda fiyatları, tahıl dışı temel gıda ürünlerindeki düşüşle geriledi. FAO Gıda Fiyat Endeksi %1,2 azalarak üst üste üçüncü ay düştü. FAO Tahıl Fiyat Endeksi ise %1,3 arttı; buğday fiyatları, güçlü küresel arz beklentilerine rağmen, Çin’in ABD buğdayına ilgisi ve Karadeniz’deki çatışmalar nedeniyle %2,5 yükseldi. Mısır fiyatları Brezilya’dan gelen taleple arttı, ancak pirinç fiyatları, zayıf ithalat talebi nedeniyle düştü. Bitkisel yağ fiyatları %2,6 geriledi. Süt ürünleri ve şeker fiyatları da gerileyerek sırasıyla %3,1 ve %5,9 azaldı.

• Avustralya'da 16 yaş altına sosyal medya kullanım yasağı ile çocukların hesapları kapatıldı ve platformlar reşit olmayanların hesap açmasını engelledi. Bu durum, sosyal ilişkilerde köklü değişikliklere yol açtı. Sosyal medya, gençler için sosyal statü ve aidiyetin belirlendiği bir alan olduğundan, ebeveynlerin duygusal dengesi sınandı. Yasak, aile içindeki dinamikleri sarsarak, ebeveynlerin empati ve otoriteyi dengelemesini gerektirdi. Sosyal medya yasağı, ailelerin alternatif sosyal alanlar oluşturmasını da zorunlu kıldı.

• Çin, YZ destekli sansür teknolojilerini özel sektörle teşvik ederek bu alandaki uygulamaları daha ucuz, hızlı ve verimli hale getiriyor. 2023-2025 yılları arasında YZ, ceza adaleti, çevrimiçi bilgi kontrolü, politik açıdan hassas görüntülerin sansürü gibi alanlarda hızla yaygınlaşıyor. Yapay zekâ, polislikten akıllı mahkemelere ve hapishanelere kadar ceza adaleti sürecinin her aşamasında kullanılmaya başlandı. Bu durum devletin baskısını daha da güçlendirdi. Ayrıca Çin, YZ destekli kamuoyu analizi kullanarak, Uygur, Tibet, Moğol ve Kore dillerindeki iletişim ve içerikleri izleyip kontrol edebilmekte.