1-15 MAYIS 2025

Detaylar

• Alman sanayisinin uluslararası rekabetteki zemin kaybı devam etti. Ocak ayında şirketlerin %24'ü AB dışı ülkelerle olan rekabette güçlerinin zayıfladığını bildirirken, %21'ine göre ise AB içerisinde rekabet giderek sertleşti. Otomotiv başta olmak üzere metal ve kimya sektörleri bu durumdan önemli ölçüde etkilenirken, uzmanlar rekabet gücünü artırmak için bürokrasinin azaltılması, onay süreçlerinin hızlandırılması, vergi kolaylıkları ve nitelikli iş gücü önlemlerinin şart olduğunu belirtiyor. 

• Nisan ayında İspanya ve Portekiz’de yaşanan elektrik kesintisi, yenilenebilir enerjiye geçiş sürecinin sorgulanmasına neden olurken, şebeke esnekliği ve altyapı yatırımının önemini gözler önüne serdi. Kesinti, frekans dengesizlikleri ve zayıf enterkonnekteden kaynaklandığı belirtildi. IEA, (Uluslararası Enerji Ajansı) küresel şebeke yatırımının 2030 yılına kadar yıllık 300 milyar dolardan 600 milyar dolara çıkması gerektiğini vurguladı. Elektrikli araçlardan şebekeye enerji aktarımı (V2G) ve güçlü enterkonneksiyonlar, gelecekte istikrar için kritik çözümler olarak öne çıkıyor.

• ABD ile Çin arasında varılan 90 günlük "gümrük tarifesi molası" sonrasında ABD ekonomisinde kısa vadeli bir rahatlama görülmesi bekleniyor. Ancak uzmanlar, anlaşmaya varılmasına rağmen hala tarifelerin Trump öncesi döneme kıyasla yüksek olduğunu vurguluyorlar. Anlaşma sonrasında öncelikli olarak Çin’in ABD’ye olan ihracatının %19 düşeceği, küresel ticaretin ise %0,65 oranında azalacağı tahmin ediliyor. Diğer tarafta AB'nin ise bu süreci açık ve güvenilir bir ticaret ortağı olarak konumunu güçlendirmek için kullanması gerektiği belirtiliyor.

• Başkan Trump, Riyad'daki konuşmasında, ABD'nin Suriye hükümetine uyguladığı yaptırımları kaldırma niyetinde olduğunu açıkladı. Suriye ekonomisini çöküşe götüren ve yeniden inşayı engelleyen bu yaptırımlar, aralık ayında Beşar Esad'ın devrilmesiyle geçerliliğini yitirmiş durumda. Geçici Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa, yaptırımların kaldırılmasını önceliklendirirken, bu adımın başta İsrail olmak üzere bazı çevrelerde endişe oluşturması bekleniyor. 

• Kanada'da Liberal Parti'nin yeniden yükselişi, Mark Carney'nin liderliği ve Trump'ın göreve başlamasının etkisiyle gerçekleşti. Parti, oylarını %11 artırarak %43,7'ye ulaştı ve 169 sandalye kazandı. Trump'ın Kanada'yı ilhak etme tehditleri ve %25'lik gümrük tarifeleri, ülkede güçlü bir vatanseverlik dalgası oluşturup ABD mallarına yönelik boykotun başlamasına sebep oldu.

• Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları, üç yılı aşkın süredir Ukrayna tarım sektörünü hedef alarak ülkenin gelir kaynaklarını zayıflatıyor. 2024 yılı aralık ayından bu yana verilen doğrudan fiziksel hasarın 11,2 milyar dolar, toplam ekonomik kaybın ise 72,7 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Bu durum, küresel gıda fiyatlarını artırıp gıda güvensizliğini körüklüyor.

• ABD'de 1868 yılından beri uygulanan doğumla vatandaşlık hakkı, izinsiz göçü teşvik ettiği gerekçesiyle tartışılıyor. Trump'ın bu hakkı yeniden tanımlayan kararnamesi Yüksek Mahkeme'ye taşınırken, uzmanlar uygulamanın kaldırılmasının milyonlarca kişinin haklarını etkileyebileceğini ve izinsiz göçü azaltmak yerine 2045'e kadar 2,7 milyon kişi artırabileceğini belirtiyor. Halkın %51'i anayasa değişikliğine karşı çıkıyor. 

• Çin'in yapay zekâ modelleri gelişse de ABD'nin büyük ve gelişmiş YZ (Yapay zekâ) çip işlem kapasitesi stratejik bir avantaj sunuyor. ABD’nin Çin’e yönelik uyguladığı ileri YZ çip ve TSMC (Tayvan Yarı İletken Üretim Şirketi) gibi önde gelen üreticilerin kullanımını kısıtlayan ihracat kontrolleri ABD-Çin YZ rekabetinin temelini oluşturuyor. İhracat kontrolünde oluşan boşluklar Çin’in YZ konusunda gelişimini sürdürmesine imkân sağlarken, ihracat kontrolleri hala daha önemli bir stratejik araç olma özelliğini sürdürüyor.

• Brezilya, elektrik üretiminin yaklaşık %90'ını oluşturan yenilenebilir enerji kaynakları ve gelişmiş enerji iletim altyapısıyla YZ alanında küresel oyuncu olma potansiyeli taşıyor. Ülke, artan enerji talebiyle birlikte, Amazon ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketlerini veri merkezi yatırımları için çekmeyi hedefliyor. Brezilya’nın 19. Yüzyıldan sonra gösterdiği temiz enerjide köklü değişim faaliyetleri bu hedeflerini destekliyor.