16-31 AĞUSTOS 2025

Detaylar

• IFO Enstitüsü'nün son anketine göre, Almanya'da kalifiye eleman bulma zorluğu giderek artıyor; nisan ayında %27,2 olan oran, temmuzda %28,1'e yükseldi. Hizmet (%33,7) ve lojistik (%51,3) sektörlerinde sıkıntı daha belirginken, sanayi, gıda, metal, makine ve inşaat sektörlerinde de benzer bir artış gözlemleniyor. Buna karşın, bilgi teknolojileri sektöründe kalifiye eleman sıkıntısı %50'den %21,3'e gerileyerek önemli bir iyileşme gösterdi. Otomotiv sektöründe ise sıkıntı %20,9'dan %14,5'e düştü. IFO uzmanları, demografik değişikliklerin bu sorunu daha da derinleştireceğini belirtiyor.

• Güney Kore’nin ABD’ye yaptığı doğrudan yatırımlar, 2021-2024 arasında 14,8 milyar dolara ulaşmış ve imalat sektörü bu yatırımların yarısını almıştır. 108 milyar dolarlık toplam yatırımın 72 milyar doları yeşil alanlara yapılmıştır. Trump’ın ikinci dönemindeki sanayi politikaları, Biden dönemine göre daha büyük yatırımlar vadetse de vergi kredilerinin iptali ve değişken politika ortamı gelecekteki iş fırsatlarını belirsiz kılmaktadır.

• Türkiye, İHA ihracatında büyük bir artış yaşayarak 2024'te 7,1 milyar dolara ulaşmış ve Afrika, bu büyüyen pazarın merkezi haline gelmiştir. Türk İHA'ları, özellikle Mali, Burkina Faso, Nijer, Etiyopya ve Libya gibi Afrika ülkelerinde aktif olarak kullanılmaktadır. Türkiye, Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi savaş İHA'larıyla popülerlik kazanırken, bu gelişme küresel güvenlik dinamiklerini değiştirmektedir. İHA'lar, düşük maliyetleri ve az resmi denetimleri ile savunma bütçesi sınırlı ülkeler için cazip olsa da Sahel bölgesindeki aşırıcı gruplar tarafından kullanılmasının güvenlik sorunlarını karmaşıklaştırması ve sivillere yönelik zararların artması gibi olumsuz etkileri de bulunmaktadır.

• Japonya'da sofralık pirinç fiyatları, 2025 Haziran ayında keskin bir şekilde artarak, halk arasında tedirginlik oluşturmuştur. Pirinç, Japon kültüründe önemli bir yer tuttuğundan, fiyat artışı siyasi yansımaları da beraberinde getirmiştir. Tarım Bakanı Shinjiro Koizumi, devlet rezervlerinden pirinç satarak fiyatları düşürmeye çalışmış, ancak bu müdahale kısa vadeli bir rahatlama sağlamıştır. Enflasyon %3,3’e yükselirken, reel ücretler düşmeye devam etmiştir. Merkez Bankası faiz artışından kaçınmış, çünkü bu, yenin değer kazanarak hükümetin borç maliyetlerini artırabilir. Pirinç krizinde, faiz artışı ve sübvansiyonların kaldırılması arasındaki ikilem, çözümün zorluğunu göstermektedir.

• 2024 yılı, insani yardım görevlilerine yönelik saldırıların ve ölümlerin rekor seviyeye ulaştığı bir yıl oldu, 2025 de benzer bir trendi izliyor. Filistin, Sudan ve Ukrayna gibi savaş bölgelerinde yardım noktalarına yönelik saldırılarda yüzlerce kişi hayatını kaybetti. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi, 2024 yılında en az 377 ölüm kaydetti ve saldırıların çoğu Filistin ve Sudan’da gerçekleşti. Uluslararası hukuk yardım görevlilerini koruma altına almasına rağmen saldırılar artmaya devam ediyor. Küresel mahkemelerin caydırıcı gücü sınırlı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ise üye ülkeler arasındaki çıkar çatışmaları nedeniyle etkili olamıyor. Yardım fonlarının kısıtlanması, saldırıların artmasına yol açıyor.

• BRICS ülkeleri, Batı'nın dijital ve teknolojik üstünlüğüne karşı mücadele etmek amacıyla yapay zekâ (AI), kuantum teknolojileri ve endüstriyel inovasyon gibi alanlarda iş birliğine gidiyor. 2025 BRICS Zirvesi ve 13. Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Bakanlar Diyaloğu, Küresel Güney’in teknolojik konumunu güçlendirmeye odaklanmıştır. Ancak, Batı, özellikle ABD, AI araştırmaları ve yatırımlarında açık ara önde. BRICS ülkeleri dijital egemenlik inşa etmeye çalışırken, bu çabalar kısa vadede başarılı olmakta zorlanmakta. Ayrıca, BRICS’in kurumsal yapısı Avrupa Birliği kadar güçlü değil ve içindeki bölünmüşlük, etkili bir strateji geliştirmeyi zorlaştırmakta.

• Yapay zekâ, terörist gruplar tarafından propaganda, militan kazanımı, operasyonlar ve finansman gibi alanlarda güç çarpanı olarak kullanılmaktadır. AI, radikalleşme mesajlarını kişiselleştirip hedeflenmiş üye kazanım süreçlerini otomatikleştirirken, terör finansmanında da kripto para gibi düzenlenmemiş dijital varlıklarla yeni riskler oluşturmaktadır. Ayrıca, AI destekli deepfake’ler ve otonom araçlar, dolandırıcılık ve ölümcül saldırılar için kullanılabilmektedir. Bu tehditlere karşı daha güçlü tespit sistemleri ve makine öğrenmesi tekniklerinin uygulanması gerekmektedir. Yapay zekâ, terörizmle mücadelede ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturmakta ve kapsamlı stratejiler gerektirmektedir.